مشاور ارشد وزیر جهاد کشاورزی در گفت و گو با سایت اتاق تهران

در دقیقه نودِ مسائل آب و چالش آن قرار داریم

بحران آب، کمبود آب، خشکسالی، جیره بندی و... و کلماتی از دست حالا ماه هاست که به صورت جدی سر زبان افتاده و در کمتر بحثی است که بخشی از آن به این مسائل ختم نشود؛ بحران آب در ایران به عنوان یک کشور گرم و خشک و رو به رو با چالش خشکسالی چنان جدی شده است که بسیاری از کارشناسان معتقدند آب بزرگ ترین نقطه ضعف و چالش کشور در سال های آینده خواهد بود، بحرانی که اگر حل نشود بحران های بعدی بسیاری را به دنبال خواهد داشت. با محمد حسین شریعتمدار مشاور ارشد وزیر جهاد و کشاورزی که خود پیش از این بیش از 14 سال معاونت زراعت وزارت کشاورزی را برعهده داشته است، گفت و گو کرده ایم:

با توجه به بحران آب در کشور چه استراتژی دربخش کشاورزی باید داشته باشیم تا از شرایط کنونی عبور کنیم الان دولت باتوجه به این شرایط چه برنامه هایی دارد؟

ما دو برنامه اساسی در کشور برای مواجه با کمبود آب داریم،یکی تعادل بخشی آب های زیر زمینی است که وزارت نیرو مسئول اجرای آن است و از امسال باید این برنامه را شروع کند و ظرف 10 سال به یک تعادل بخشی نسبی برسیم و تراز منفی برداشت را کاهش دهد و بالا بیاورد؛ برنامه دیگر هم افزایش بهره وری آب در کشاورزی است که در ازای هر متر مکعب آب تولید بیشتری داشته باشیم که الان وزارت جهاد کشاورزی این کار را شروع کرده است.

آیا منابع مورد نیاز برای اجرای این طرح ها وجود دارد زیرا وزارت جهاد کشاورزی و نیرو همیشه اعلام می کنند که از نظر تامین منابع در فشار هستند و بودجه کافی ندارند؟

بالاخره با همین منابع محدود کار را شروع کرده است، مثلا طرح فراز را داریم در باغ ها و تاکستان های انگور که موفق بوده است، طرح کشت زمستانه را اجرا می کنیم، یعنی تا جایی که می توانیم محصولات را از کشت تابستانه به زمستانه منتقل می کنیم مثل چغندرقند، توسعه کشت گلخانه برنامه دگیری است، بهینه سازی سیستم آبیاری را در دست داریم، کشت نشا هم یکی دیگر از برنامه هاست و این کارها شروع شده است. به نظرم وضعیت کشور حالا خیلی مایوس کننده هم نیست.

یعنی ما از نظر منابع آبی با چه شرایطی مواجه هستیم، آیا واقعا با بحران رو به رو هستیم و وضعیت خیلی خطرناک است یا خیر؟

بله خیلی خطرناک است ولی هنوز به مرحله ای نرسیده ایم که بگوییم که ولش کن دیگرکاری نمی توانیم انجام دهیم، الان ما در دقیقه 90 مسائل آب هستیم. یعنی اگر امسال شروع نکنیم و برنامه ای منسجم نداشته باشیم دیگه دیر خواهد شد.

درماجرای پر مصرفان آب در کشور همیشه از کشاورزی به عنوان متهم اصلی یاد می شود و می گویند که 90 درصدمنابع آب در بخش کشاورزی مصرف می شود و اگر بخشی قرار است اصلاح شود این بخش است نه مصرف خانگی و...

کشاورزی ذاتش همین طور است؛ الان استاندارد جهانی برای مصرف آب در بخش کشاورزی 70 درصد است ولی خیلی از کشورها مثل ما بالای 70 درصد هستند منتها در بیشتر کشورها برای بخش کشاورزی از آب سبز ( آب بارندگی) برای کشاورزی بهره می گیرند و این عدد درحال حاضر 60 درصد است، یعنی 60 درصد کشاورزی درجهان منابع آب مورد نیاز خود را از طریق بارندگی تامین می کنند ولی ما تنها در برخی از مناطق کشور مانند شمال و غرب این امکان را داریم و به صورت کلی می توان گفت تنها 10 درصد محصولات ما با آب سبز تولید می شوند.

این در مقایسه با آمارهای جهانی عدد بسیار کمی است؟

بله فاصله بسیاری با استانداردهای جهانی وجود دارد و البته بخش مهمی از آن نیز به اقلیم سرزمین ما برمی گردد و خاصیت طبیعت کشورما این گونه است و نکته مهم دیگر در شرایط آب و هوایی سرزمین ما تبخیر بسیار زیاد است به صورتی که میزان تبخیر در کشورما 3 برابر معیار جهانی است.