بررسی وضعیت قاچاق کالا در کشور دستور جلسه اصلی امروز هیات نمایندگان اتاق تهران بود
بررسی وضعیت قاچاق کالا در کشور دستور جلسه اصلی امروز هیات نمایندگان اتاق تهران بود و مجتبی خسرو تاج عضو هیات نمایندگان اتاق تهران و قائم مقام وزیر صنعت، معدن و تجارت گزارشی در این زمینه داد که مهم ترین نکات آن شامل:
1-قاچاق به دو حوزه واردات و صادرات تقسیم می شود. در حوزه واردات براساس اعلام نظر استان‌های مرزی و کشفیات انجام شده اقلامی که بیشترین حجم قاچاق را به خود اختصاص داده شامل لوازم آرایشی و بهداشتی، لباس و کفش، سیگار، لوازم خانگی، پارچه، تلفن همراه، تجهیزات پزشکی و پارچه چادر مشکی است. از سوی دیگر عمده ترین کالای صادراتی قاچاق نیز سوخت است . علاوه براین برخی کالاهای یارانه ای مثل گندم ، آرد و دیگر اقلام تحت نظام کنترل قیمت را نیز در برمی گیرد.
2- بیشترین برآورد ارزش دلاری قاچاق کالای وارداتی مختص طلا است با ارزش 3 میلیارد دلار و پس از آن برآورد ارزش قاچاق البسه و پوشاک برابر 2.7 میلیارد دلار، لوازم خانگی 2.1 میلیارد دلار، گوشی تلفن همراه 1.8 میلیارد دلار، رایانه و قطعات 1.5 میلیارد دلار، لوازم یدکی 1.5 میلیارد دلار، لوازم آرایشی و بهداشتی 1.1 میلیارد دلار و سیگار 912 میلیون دلار است.
3- ریشه یابی علل بروز پدیده قاچاق عواملی همچون بالا بودن سود و حقوق گمركي (تعرفه)، ممنوعيت و غيرمجاز بودن كالاهاي مورد نياز كشور، تشريفات متعدد واردات رسمي، فرار از الزامات استاندارد و ضوابط كمي و كيفي وارداتي، عدم پاسخگويي توليدات به سلائق مورد نظر مصرف‌كننده، شرايط اقتصادي، اجتماعي و بيكاري در مناطق مرزي و دوگانگي اقدام در كنترل قيمت كالاي خارجي و داخلي است.
4-برخی بسترهای قانونی نیز تسهیل کننده قاچاق است که از جمله می توان به سوءاستفاده از ظرفیت معافیت کالای همراه مسافر، تجارت مرزی، ملوانی و پیله وری و تعدد طبقات تعرفه‌ای اشاره کرد.
5-قاچاق کالا پیامدهای اقتصادی و اجتماعی بسیاری دارد مانند تضییع حقوق دولت، عدم رعایت استانداردهای فنی، ایمنی و سلامتی کالا، لطمه به تولید داخل، کاهش اشتغال و شکل‌گیری اقتصاد زیرزمینی.
6- مبارزه با قاچاق کالا و ارز چالش های متعددی پیش روی خود دارد که باید برای آنها برنامه‌ای دقیق و همه‌جانبه داشت. یکی از چالش‌های مبارزه با قاچاق مشکل اشتغال در استان‌های مرزی است چرا که جایگزینی برای آن وجود ندارد و افرادی که شغل پیدا نمی‌کنند به سمت قاچاق می‌روند. از طرفی مردم به خرید کالای خارجی علاقه نشان می‌دهند و به هنگام خرید توجهی به قاچاق بودن کالا ندارند. از طرفی کالای قاچاق به دلیل پرداخت نکردن عوارض و سود گمرکی قیمت ارزان تری نسبت به کالایی دارد که به طور رسمی به کشور وارد شده است.
7-فعاليت باندهاي ذي نفوذ در قاچاق كالا، عدم كنترل مناسب مرزها به دليل گستردگي و ضعف ساختاري، عرضه مجدد كالاي كشف شده قاچاق در بازار (توسط سازمان اموال تمليكي)، فساد نظام اداري و تشديد اختلاس و رشوه با بالا بردن سطح كنترل‌ها از عمده چالش های پیش روی برنامه‌های مبارزه با قاچاق کالاست.
8-وضع تحریم‌ها نیز در افزایش قاچاق موثر است. به دنبال تحریم برندهای معتبر از راه اندازی نمایندگی در کشور ما منع شدند و به این ترتیب راه برای قاچاق کالاهای آنها به کشور باز شد.
9- برای مقابله و مبارزه با قاچاق کالا در ابتدا باید هزینه قاچاق افزایش و این فعالیت غیراقتصادی شود. برای این کار می توان از ابزار کاهش هزینه واردات رسمی با پایین آوردن 4 تعرفه استفاده کرد. در مقابل مجازات‌هایی که برای قاچاقچیان کالا و عرضه کنندگان کالای قاچاق در نظر گرفته می شود باید بسیار بیشتر از آنچه اکنون هست باشد.
10- مجازات‌های کنونی برای قاچاق کالا و ارز خنده دار است و این مجازات‌ها بازدارنده نیست در حالی که در دیگر کشورهای دنیا برای قاچاق مجازات‌های سنگینی در نظر گرفته شده است. كنترل شديد مرزها و مبادي ورودي و خروجي، كنترل شديد در سطح عرضه و زنجيره توزيع و تسهيل فرآيند تجارت رسمي كشور و حذف موانع زائد می تواند از دیگر رویکردهای مبارزه با قاچاق کالا باشد. علاوه بر این ها نظام اقتصادی کشور باید شفاف شود و برای مردم نیز فرهنگ‌سازی صورت گیرد تا تقاضایی برای کالای قاچاق نباشد. خسروتاج هم‌چنین استفاده از دیپلماسی منطقه‌ای برای مقابله با باندهای قاچاق کالا در خارج از مرزهای کشور را از دیگر راهکارها دانست.