ششمین نشست کمییسون گردشگری اتاق تهران که با دستور بررسی نحوه نقش‌آفرینی بخش خصوصی کشور در بازنگری برنامه جامع توسعه گردشگری تشکیل شده بود، تاکید کرد که بهتر است برای به نتیجه رسیدن این طرح و متوقف نشدن آن بخش خصوصی نقش محوری و هدایت‌کننده آن را برعهده بگیرد.
ششمین نشست کمییسون گردشگری اتاق تهران که با دستور بررسی نحوه نقش‌آفرینی بخش خصوصی کشور در بازنگری برنامه جامع توسعه گردشگری تشکیل شده بود، تاکید کرد که بهتر است برای به نتیجه رسیدن این طرح و متوقف نشدن آن بخش خصوصی نقش محوری و هدایت‌کننده آن را برعهده بگیرد. این طرح که سال‌ها پیش تدوین شده است، تاکنون در اجرا توفیق چندانی نداشته و اکنون به مرحله بازنگری و بهروز رسانی رسیده است. اعضای کمیسیون گردشگری اتاق تهران در گردهمایی خود تاکید کردند که این طرح با محوریت بخش خصوصی و نظارت دولت می‌تواند به بهبود حوزه گردشگری کشور بینجامد.
در ابتدای این نشست محسن مهرعلیزاده با اشاره به نشست‌های روسای کمیسیون‌ها با اعضای هیات رئیسه اتاق تهران از تصمیمی مبنی بر ارائه گزارش عملکرد کمیسیون‌های مشورتی اتاق در جمع هیات نمایندگان خبر داد. رئیس کمیسیون گردشگری اتاق تهران گفت: «مقرر شده است تا کمیسیون‌های مشورتی به طور مجزا گزارشی از عملکرد، مصوبات و تصمیم‌های خود در نشست هیات نمایندگان اتاق قرائت کنند تا به بحث و بررسی گذاشته شود و در مصوبات کمیسیون در صورت لزوم به مصوبه هیات نمایندگان تبدیل شود.» مهرعلیزاده پیش از ورود به دستور نشست کمیسیون از اعضای حاضر خواست تا به مرور اخبار و رویدادهای مهم حوزه گردشگری بپردازند.
یکی از اعضای کمیسیون گردشگری اتاق تهران از حضور شرکتی اتریشی خبر داد که به عنوان سومین شرکت بزرگ دنیا در حوزه کترینگ ایرلاین‌ها فعالیت می‌کند. ناصر ریاحی عنوان کرد که شرکت اتریشی DO & CO که به همراه هیات تجاری اتریش به ایران آمده بود با فروش سالانه دو میلیارد دلار غذا به خطوط هواپیمایی، سومین شرکت بزرگ دنیا در این حوزه است. او گفت: «این شرکت حاضر به سرمایه‌گذاری و فعالیت در ایران بود و در پی سنجش شرایط و همکاری با شرکت‌های ایرانی بود.» به گفته ریاحی حضور چنین شرکت‌هایی این نوید را می‌دهد که پیش‌بینی‌های خوبی از افزایش سفر به ایران توسط موسسات خارجی انجام شده است. او در پایان افزود: «این شرکت اتریشی روزانه 200هزار غذا در خطوط هوایی در دنیا توزیع می‌کند و در حال حاضر با خطوط هوایی زیادی از جمله ترکیش‌ایر و امارات همکاری می‌کند.»
در همین رابطه محسن مهرعلیزاده عنوان کرد که کمیسیون گردشگری اتاق تهران می‌تواند از طرف این شرکت به خطوط هواپیمایی ایرانی پیام بدهد و شرایط رایزنی و همفکری برای مشارکت احتمالی را فراهم کند.
نصراله مستوفی از فعالان حوزه گردشگری نیز عنوان کرد که یک شرکت اتریشی در حال تهیه طرح‌های جامع گردشگری در دنیا هستند که در طرح خود به کشور ایران نیز توجهی ویژه دارند. مستوفی افزود: «یک شرکت ایرلندی نیز که سرمایه‌گذار فروشگاه‌های آزاد (Free Shop) در است و برای مثال فری‌شاپ بزرگ فرودگاه دوبی را تاسیس کرده، آماده سرمایه‌گذاری در فرودگاه‌های مناطق آزاد از جمله فرودگاه کیش است.»
ابهام در وضعیت تشکل‌های حوزه گردشگری
در بخش دوّم جلسه، مشکل تشکل‌های حوزه گردشگری توسط رضا اباذری، رئیس انجمن صنفی دفاتر خدمات مسافرتی استان تهران مطرح شد. این فعال بخش خصوصی عنوان کرد که با وجود تعداد بالای تشکل‌هایی که در زمینه گردشگری وجود دارد، سازمان گردشگری به دنبال ایجاد یک تشکل ملی است که به نظر نمی‌رسد اقدام مطلوبی باشد. اباذری گفت: «در حالی که تشکل‌های بخش خصوصی حضور دارند و فعالیت می‌کنند چرا سازمان گردشگری باید به این حوزه ورود کند و تشکل ملی ایجاد کند.»
علی نعمتی که به نمایندگی از سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در نشست‌های کمیسیون گردشگری اتاق تهران شرکت می‌کند در توضیح این مساله عنوان کرد که در حوزه گردشگری، تنوعی بالایی از تشکل‌های بخش خصوصی وجود دارد که هرکدام از یک سازمان مجوز گرفته‌اند و حتی در یک مساله دو یا سه تشکل وجود دارد. نعمتی گفت: «این مساله باعث شده است تا انسجامی مناسبی در این حوزه وجود نداشته باشد. حرکت سازمان گردشگری در این زمینه به سبک و سیاق کشورهای موفقی چون ترکیه و ژاپن است و قصد اصلاح دارد اما قصد ورود به حوزه تصدی‌گری را ندارد.» نعمتی توضیح داد که بخش حقوقی نهاد ریاست‌جمهوری نیز در این زمینه در برابر اعتراضات شکل گرفته به سازمان گردشگری حق داده که این کار را برای پیشبرد سیاستگذاری و نظارت خود انجام دهد. اون افزود: «ما می‌خواهیم آموزش و کارهای اجرایی را به تشکل‌ها واگذار کنیم و به عنوان سازمان ملی گردشگری فقط در حد سیاستگذاری و نظارت حضور داشته باشیم.»
علی نعمتی هم‌چنین به برگزاری بیست‌ویکمین نشست اجلاس سازمان جهانی گردشگری اشاره کرد که در نشست‌های جانبی آن وضعیت مجموعه غار علیصدر برگزار بررسی می شود. است. او هم‌چنین با اشاره به حضور هیات‌های خارجی در کشور از جمله هیات اسپانیایی و اتریشی گفت: «این کشورها علاقه وافری برای همکاری با ایران به ویژه در حوزه گردشگری دارند و ضرورت دارد که بخش خصوصی به ویژه اتاق بازرگانی پیگیر این مسایل باشد.»
در جمع بندی این بحث قرار شد آقای اباذری در مراجعه به سازمان میراث فرهنگی و گردشگری موارد را پیگیری نمایند.
بهروز رسانی برنامه جامع ملی گردشگری
محسن مهرعلیزاده در بخش سوم جلسه، بررسی برنامه ملی گردشگری را که چند سال قبل در کشور تدوین شد به عنوان دستور جلسه این نشست کمییسون اعلام کرد. به گفته رئیس کمیسیون گردشگری اتاق تهران این برنامه جامع گردشگری که قرار بود هم‌زمان با تدوین به اجرا نیز دربیاید دچار مشکلاتی شده است و اکنون بهروز رسانی و اصلاح آن در دستور کار سازمان گردشگری است. سازمان در حال حاضر در حال به روز رسانی این برنامه است. مهرعلیزاده گفت: «بخش خصوصی می‌تواند اکنون که این برنامه در حال بهروز رسانی است فعال شود و طرح را هرچه بیشتر با فضای کسب‌و‌کار روز دنیا منطبق کند.» مهرعلیزاده از تاکید کرد که حضور فعال بخش خصوصی در اصلاح این برنامه می‌تواند به آینده گردشگری و سیاست‌گذاری‌های آن بسیار کمک کند.
ابتدا نصراله مستوفی که از مسوولان تدوینگر این برنامه جامع ملی بوده است در سخنانی به تشریح و تبیین رویکرد و چگونگی تدوین برنامه پرداخت. مستوفی عنوان کرد که در این برنامه به صنعت گردشگری با دید کلان نگاه شده است که یکی از اهداف آن ارزآوری، درآمدزایی و بهبود اقتصاد کشور است. او با اشاره به این که طرح با کمک سازمان جهانی گردشگری تدوین شده است گفت: «برای تدوین این طرح در سال 1378 تمامی استان‌های درگیر و وارد فعالیت شدند و هفت منطقه گردشگری که هر کداوم شامل چند استان بود مشخص شد. مدیران گردشگری این مناطق نیز توسط استاندارها انتخاب می‌شدند. هم‌چنین دانشگاه‌ها در حوزه آموزش مسوولیت پرورش حقوقدانان حوزه گردشگری را عهده‌دار شدند.»
این فعال حوزه گردشگری با اشاره به حضور مشاورانی از کشورهای خارجی در تدوین این برنامه گفت: «برنامه ملی توسعه گردشگری مشاورانی از کشورهایی چون استرالیا و فیلیپین داشت. هم‌چنین یکی از معاونان رییس بانک مرکزی اکوادور مشاور اقتصادی طرح بود که در آن زمان دیدارهای خوبی با دکتر نوربخش رئیس‌کل وقت بانک مرکزی کشور داشت.» نصراله مستوفی برنامه جامع گردشگری را حاصل بیش از 200هزار نفر ساعت کار دانست که حاصل آن با تایید سازمان جهانی گردشگری منتشر شده است. او افزود: «این برنامه شامل برنامه‌های آنی یکساله، برنامه‌های میان‌مدت پنجساله و برنامه بلندمدت 10 ساله بود. هم‌چنین برنامه به شکلی تدوین شده بود که نیازی به تخصیص بودجه جداگانه نداشت و از بودجه‌های تصویبی سایر سازمان‌ها استفاده می‌کرد. مثلا ایجاد زیرساخت‌هایی چون راه و راه‌آهن در طرح بود که وزارت راه با بودجه خودش انجام می‌دهد.» او هم‌چنین تاکید کرد که در این طرح صندوقی نیز پیشنهاد شده که از منابع آن برای توسعه طرح‌های گردشگری استفاده شود.
نصراله مستوفی رفع تحریم‌ها و فراهم شدن شرایط برای ورود سرمایه خارجی را فرصتی مناسب برای حوزه گردشگری اعلام کرد و گفت: «در حال حاضر کشور زیرساخت و آمادگی لازم برای جذب سرمایه‌گذار خارجی را ندارد. لذا باید سرعت کار را بالا ببریم و ابزار مالی لازم را فراهم کنیم.» او افزود: «پیشنهاد من به عنوان تدوین‌کننده اصلی طرح این است که بخش خصوصی با محوریت اتاق بازرگانی منسجم شود تا بتواند به بهترین نحو از این فرصت استفاده کرد. در حال حاضر انسجامی در بخش خصوصی در حوزه گردشگری وجود ندارد و سازمان ملی گردشگری نیز از این جهت دچار مشکل است چون برای نمونه نمی‌تواند یک نماینده بخش خصوصی را به سازمان جهانی گردشگری معرفی کند.» مستوفی هم‌چنین با اشاره به این که برنامه به طور بسیار ریز به تمام مسایل مهم حوزه گردشگری پرداخته است، یکی از مشکلات مهم را تامین منابع مالی برای توسعه زیرساخت‌های گردشگری عنوان کرد و افزود: «باید بانک‌ها و بازار سرمایه با ارائه ابزار جدید مالی به تامین منابع مالی برای این حوزه کمک کنند.»
کمبود هتل داریم
محمدرضا نوروز بختیاری، عضو هیات مدیره اتحادیه هتل‌ها و هتل آپارتمان‌های استان تهران، مشکل اصلی کشور در حوزه گردشگری را کمبود هتل مناسب عنوان کرد و گفت: «مساله اصلی گردشگری در کشور ما مربوط به مکان‌های اقامتی است که ایجاد ان کاری سرمایه‌بر است.» او با اشاره به تعداد کم هتل‌ها و پر بودن اتاق‌های افزود: «تعداد هتل‌های ما در حال حاضر بسیار کم داریم اما ساخت هتل با استفاده از تسهیلات بازار سرمایه و بانک‌ها ممکن نیست چون نرخ بهره بالایی دارند و هتل توانایی بازپرداخت این تسهیلات را ندارد.» بختیاری ادامه داد: «برای افزایش تعداد گردشگران و ارائه خدمات به آنها می‌توان هواپیما اجاره کرد اما هتل چهار یا پنج ستاره قابل اجاره نیست.چند سال زمان برای ساخت یک هتل مناسب لازم است و با تسهیلات بانکی این کار قابل انجام نیست.»
درخواست تخصیص منابع ارزان برای هتل‌سازی
ناصر ریاحی نیز با تایید گفته‌های محمدرضا نوروز بختیاری خواستار اختصاص وام ارزی برای هتل‌سازی شد. این عضو کمیسیون گردشگری اتاق تهران گفت: «از آنجا که درآمد هتل‌های بزرگ غالباً ارزی است و مهمانان آن گردشگران خارجی هستند می‌توان برای یساخت هتل با ضمانت بانک‌های ایرانی از بانک‌های خارجی وام گرفت.»مستوفی نیز عنوان کرد که در طرح جامع گردشگری دیده شده است که شهرداری‌ها برای ساخت هتل زمین رایگان در اختیار سازنده قرار دهند.
پس از این مباحث، محسن مهرعلیزاده ابتدا بر حضور نماینده اتاق بازرگانی در جریان اصلاح و بازبینی برنامه ملی توسعه گردشگری تاکید کرد. او هم‌چنین تاکید بر تخصیص منابع و تسهیلات ارزان اعم از ریالی و ارزی برای توسعه زیرساخت‌های گردشگری در کشور را از موضوعات قابل پیگیری توسط کمیسیون برشمرد. رئیس کمیسیون گردشگری اتاق تهران گفت: «با توجه به رفع تحریم و به وجود آمدن تشکل‌های جدید و افزایش ظرفیت اتاق‌های ایران و تهران، بهتر است برنامه جامع توسعه گردشگری با حضور فعال و موثر اتاق بازرگانی بعنوان نماینده بخش خصوصی بازنگری گردیده و تدوین برنامۀ اجرائی این برنامۀ جامع به اتاق واگذار گردد و البته اجرای آن به عهده دولت و همکاری اتاق و همه سازمان ها خواهد بود.»
مهرعلیزاده با تاکید روی نقش اساسی اتاق بازرگانی در بازنگری برنامه جامع گردشگری گفت: «درست است که این وظیفه برعهده سازمان ملی گردشگری است اما بخش خصوصی باید حضور موثری داشته باشد. تا این برنامه قابلیت اجرایی پیدا کند و به نتیجه برسد.»
