تحلیلی از طهماسب مظاهری رئیس کل اسبق بانک مرکزی

نظام تک نرخی ارز چگونه می آید؟

تاریخ 1394/06/11 ساعت 12:31

طهماسب مظاهری در حاشیه همایش بانکداری اسلامی به موضوع تک نرخی کردن ارز و حواشی آن اشاره کرده است. آنچه می خوانید خلاصه ای از اظهارنظرهای او به شمار می آید:

نظام چند نرخی ارز باید به نظام تک نرخی برسد و پس از آن نرخ را بازار تعیین خواهد کرد . مسئولان، دولت و یا کس دیگری نمی‌تواند نرخ‌ها را تعیین کند، اگر بخواهیم پیش‌بینی کنیم نرخ تعادلی از نرخ فعلی بالاتر است.

تک نرخی کردن ارز کار پرزحمتی است. بعد از جنگ تحمیلی یک نظام چند نرخی با 40 نرخ متفاوت وجود داشت و برای یک کشور در حال جنگ طبیعی بود و لازمه آن شرایط جنگی چند نرخی بودن ارز بود، تا بتوان نیازها را برطرف کرد.

با ارز محدود زمان جنگ توانستیم معیشت مردم را آرامش بدهیم و نیازهای جنگ را تامین کنیم.در دولت سازندگی حرکت به سمت تک نرخی شروع شد و در دولت بعد ارز تک نرخی شد و با دو سال کار علمی نرخ ارز به 750 تومانی رسید.

شورای پول و اعتبار باید نرخی را تعیین کند که شرایط بازار و اقتصاد هماهنگ باشد و در واقع با فطرت بازار کار خود را انجام دهد. اتفاقی که می‌افتد این است که شورا در چند مورد سودهایی را تعیین و ابلاغ کرده و بانک‌ها نیز به دلیل آنکه این نرخ‌ها را قابل قبول تصور نمی‌کردند با روش‌های مختلف نرخ‌های دیگری را مبنای کار قرار دهند و همیشه نیز با گلایه اعضای شورا و بانک مرکزی روبرو بوده است.

باید برای سپرده، تسهیلات، عقود مبادله‌ای و مشارکتی نیاز به بررسی بیشتر با توجه به شرایط ارزی و امکان تهیه پول تدوین شود و پس از آن با اقتدار نسبت به الزام بانک‌ها اقدام کند.

به نظر نمی‌رسد اکنون دولت و سایر قوا مایل نباشند، جلوی موسسات متخلف گرفته شود و بانک مرکزی باید خود را مجهز کند تا برخوردی متعادل و قوی داشته باشد و از اقدامات چکشی و ضعیف خودداری شود.

در صورتی که موسسات غیرمجاز و غیرمتشکل اصلاح و یا جلوی فعالیت آنها گرفته شود می‌توان به سود واقعی عمل کرد.

باید مفهوم سود و ارز بدون ربا یا قرض‌الحسنه در قالب پول اعتباری تعیین تکلیف شود و موضعی است که کارشناسان و نیز صاحبنظران مذهبی باید به آن پاسخ دهند تا در شرایطی که پول رایج در کشور و دنیا از پول ذاتی (سکه طلا و نقره) به پول اعتباری تبدیل شده است مفهوم سود و ربا را باید تعیین کرد. در حقیقت وقتی پولی را قرض می‌دهید، قدرت خرید آن را پرداخت کرده‌اید و باید هنگام بازگشت، قدرت خرید آن بازگردد، بنابراین مقداری که ارزش آن ناشی از تورم کاهش پیدا می‌کند، باید جبران شود، تا اینکه قرض بدون ربا داده شود.