حسین عبده تبریزی كارشناس بازار سرمایه و استاد دانشگاه در جلسهای كه روز گذشته با حضور دكتر عارف و همچنین گروهی از فعالان اقتصادی برگزار شد با اشاره به وضعیت نظام مدیریت ارزی در ایران، گفت: شرایط كشور به گونهای است كه ضرورتها ایجاب میكند نرخ ارز بلافاصله و حتی فردای روز بعد از توافق، تكنرخی شود.
روزنامه تعادل: حسين عبده تبريزي كارشناس بازار سرمايه و استاد دانشگاه در جلسهاي كه روز گذشته با حضور دكتر عارف و همچنين گروهي از فعالان اقتصادي برگزار شد با اشاره به وضعيت نظام مديريت ارزي در ايران، گفت: شرايط كشور به گونهاي است كه ضرورتها ايجاب ميكند نرخ ارز بلافاصله و حتي فرداي روز بعد از توافق، تكنرخي شود.
وي به سخنان سيف در مردادماه سالجاري اشاره كرد و گفت: طبق گفته سيف متوسط نرخ دلار نسبت به سال گذشته 2.6درصد بهتر و تغييرات آن 16درصد و انحراف معيار آن 76درصد كاهش يافته است كه ميتوان گفت نحوه مديريت موفقيتآميزي را پشت سر گذاشته است و بانك مركزي و دولت بهدنبال كنترل تورم، كاهش نااطمينانيهاي سرمايهگذاري و جذاب كردن آن بوده است.
اين كارشناس اقتصادي ادامه داد: باتوجه به شرايط كنوني اقتصاد و مقايسه آن با سالهاي گذشته ميتوان گفت كه جذابيت سرمايهگذاري در ايران باتوجه به نرخ بهره بيشتر شده است و با چنين روندي اكنون نيز بانك مركزي نگران وضعيت نرخ ارز در آينده است.
عبده تبريزي با بيان اينكه ذخاير ارزي ايران ضعيف است، اضافه كرد: تاكنون در مورد نرخ ارز باتوجه به سياستهاي پولي و بانكي مورد بحث و بررسي قرار نگرفته است و بعد تصميم و برنامه قوي هم بعد از مذاكرات و رفع تحريمها تهيه و تنظيم نشده است.
تثبيت نرخ ارز به معناي يارانه به خارجيها است
كارشناس بازار سرمايه به عقايد طرفداران افزايش نرخ ارز اشاره كرد و گفت: يكي از دلايل اين افراد اين است كه با بالا رفتن نرخ ارز وضعيت توليد ملي بهبود و ازسوي ديگر واردات كم و صادرات افزايش مييابد و همچنين تثبيت نرخ ارز به معناي يارانه به خارجيها است. وي همچنين به مخالفان افزايش نرخ ارز اشاره كرد و افزود: اعتقاد مخالفان نيز بر اين است، با افزايش نرخ ارز، هزينه توليد و صادرات افزايش پيدا ميكند زيرا هزينه تامين نهادهها و مواد اوليه افزايش و بهدنبال آن قيمت فروش و تورم افزايش مييابد و نتيجه چنين امري كاهش صادرات غيرنفتي خواهد بود.
نقش سوداگرانه ارز در اقتصاد ايران
عبده تبريزي بااشاره به اينكه نقش ارز در اقتصاد كشورهاي مختلف بيشتر بهصورت واسطه مبادله و سنجشي دنبال ميشود، اضافه كرد: درحال حاضر نقش ارز در اقتصاد ايران بهصورت سفتهبازي و سودگرانه است كه يكي از دلايل آن هم نبود نظام ارزي عميق در اقتصاد است.
اين استاد دانشگاه تصريح كرد: نقشي كه ارز بايد در اقتصاد داشته باشد تراز و متوازن كردن صادرات و واردات و همچنين افزايش قدرت رقابتي در اقتصاد و متوازن كردن سطح عمومي قيمتهاست كه اكنون نيز يكي از نگرانيهاي دولت اين است كه ارز تاثير مخربي بر صادرات و واردات و همچنين تراز تجاري نداشته باشد.
وي گفت: درحال حاضر انتقاد برخي افراد بر اين است كه چرا درآمدهاي نفتي از مبادي بانك مركزي ميگذرد زيرا چنين روندي سبب افزايش گرفتاريها و هزينهها ميشود كه نخستين مورد آن تبديل درآمدهاي ارزي به ريال و بسط پولي و افزايش ضريب فزاينده است. اين كارشناس اقتصادي افزود: درحال حاضر دولت ما بهدنبال ثبات در اقتصاد است و اكنون يكي از نگرانيهاي آن كنترل نرخ ارز و جلوگيري از نوسان و تاثيرات آن بر طرحهاي ديگر ازجمله هدفمندي يارانه و همچنين مديريت درآمدهاي نفتي و جلوگيري از افزايش كسري بودجه است.
عبده تبريزي با ذكر اين پرسش كه اكنون بهدنبال نرخ تعادلي هستيم، اضافه كرد: بهدليل نوسان قيمت نفت جواب اين سوال منفي است اما به هر حال بانك مركزي بهدنبال نرخ بهينه براي ارز بوده تا قيمتها تعادلي شود. بنابراين بهدنبال اين هدف نيازمند تعريف اهداف مشخص هستيم.
وي با بيان اينكه تورم در نرخ ارز تاثيرگذار بوده است، گفت: نرخ ارز تاكنون هم بالا بوده و نوسان آن بالا بوده كه در سال91 نيز شاهد جهش و پرشي در اين زمينه بوديم.
طلا در اقتصاد كاركرد دلار را دارد
كارشناس بازار سرمايه با بيان اينكه طلا در اقتصاد ايران كاركرد دلار را دارد، افزود: هر زمان كه دلار در بازار در دسترس نبوده، همه به سمت طلا سوق پيدا كردهاند و نرخ بازده سالانه انس طلا 7درصد و انحراف معيار بازده سالانه آن 15درصد اما در سكه اين رقم به ترتيب 21 و 31درصد بوده است.
وي گفت: درحال حاضر بحران ارزي بيشتر از جنس سياستهاي ناسازگار بوده و نرخ ارز ثابت با استفاده از ذخاير بانك مركزي دنبال ميشده و ازسوي ديگر تورم بهدليل تامين مالي دولت با پول پرقدرت بوده است و همچنين سياست پولي از سياست مالي و كسري بودجهيي دولت تبعيت ميكرده است.
سود 56 درصدي سكه در زمان احمدينژاد
عبده تبريزي با ذكر پرسش ديگري مبني بر اينكه چرا معاملات بيشتر به سمت سفتهبازي گرايش داشته است، اضافه كرد: نخستين دليل آن سابقه تاريخي سود سفتهبازي است كه در زمان احمدينژاد سكه در سال سود 56درصدي داشته است.
اين كارشناس بازار سرمايه گفت: دومين مورد ضعف بازار پول و سرمايه قدرتمند كه چنين موردي در كشورهاي خارجي عجيب است، سومين مورد احساس به ضعف ذخاير ارزي بانك مركزي نيز همواره سبب گرايش به سمت سفتهبازي شده است.
وي ادامه داد: ترديد دولت در دفاع از تثبيت نرخ ارز، كسري شديد بودجهيي دولت نيز از ديگر موارد جذابيت سفتهبازي در اقتصاد كشور بوده است. عبده تبريزي تصريح كرد: در نظام ارزي ايران به معناي واقعي بازيگران عرضه و تقاضا وجود نداشته است زيرا دولت بازيگر عمده بوده است. اين كارشناس اقتصادي بااشاره به اينكه از سال73 حركت به نرخ ارز شناور شكل گرفته است، اضافه كرد: بهطور كلي به نرخ ارز شناور علاقه داريم. وي همچنين به عوامل بنيادي سياسي موثر به تغيير نرخ ارز اشاره كرد و گفت: انتخابات و دولت خودكامه ازجمله دلايل بروز اين امر است و همچنين سياستهاي پولي دولت، اثرات فصلي و زمان دريافت ماليات نيز از ديگر عوامل تاثيرگذار تغيير نرخ ارز بوده است.
اين استاد دانشگاه با بيان اينكه هزينه مستقيم ارزشگذاري ارز پايينتر از ارزش بازار است، گفت: اين امر سبب ميشود تا مقداري از رفاه اجتماعي از دست برود و پيامدهاي آن كاهش توليد ناخالص داخلي و كاهش فرصتهاي شغلي است.
اين كارشناس اقتصادي ادامه داد: تشويق تجار به ريسك ارزي كمتر، تقويت سرمايهگذاري، ايجاد تكيهگاه اسمي براي سياست پولي، اجتناب از تضعيف رقابتي ارز ازجمله مزاياي نرخ ثابت ارز است. نرخ ارزي ثابت براي كشورهايي بهتر است كه توسعه مالي محدودي دارند زيرا بازار كم است و ازسوي ديگر در كشورهاي ثروتمند نرخهاي انعطافپذير و شناور نتيجه بهتري دارد. عبده تبريزي گفت: همچنين اگر شوكها داخلي باشد نرخ ارز ثابت و اگر شوكهاي خارجي نرخ ارز شناور نتيجه بهتري دارد و ازسوي ديگر در كشورهاي ضعيف و درحال توسعه اثرات شوكها بيشتر نمايان ميشود.
نرخ واقعي ارز در حال كاهش
اين كارشناس اقتصادي با بيان نرخ واقعي ارز درحال كاهش است، اضافه كرد: اگر اين امر مطابق ميل دولت هم نبوده اما در واقعيت اين امر رخ داده است.
وي به اقدامات و سياستهايي كه بايد مدنظر بانك مركزي باشد اشاره كرد و افزود: اگر نخواهيم نرخ ارز را پشتيبان سياستهاي پولي درنظر بگيريم، بهطور كلي نرخ ارز بايد متاثر بر توليد ناخالص داخلي باشد و ازسوي ديگر ذخاير ارزي نبايد همواره براي شرايط بد و ناگوار درنظر گرفته شود بلكه در شرايط خوب نيز در سياستها و مديريت به كار گرفته شود.
جلوگيري از شايعات و عموكارتيها
عبده تبريزي افزود: بانك مركزي بايد بهدنبال بازار شفاف باشد و از بروز شايعات نيز جلوگيري كند و نبايد از دل اين شايعات عموكارتيها در بازار نرخ ارز خلق شود. استاد دانشگاه تصريح كرد: كشف قيمت اسكناس، رشد بعد از 18 عصر، فروش آزاد ارز توسط بانك مركزي، شفافيت بازار حواله ارزي، اعلام نرخ ارز آزاد توسط مرجع معتبر از ديگر اقداماتي است كه بايد مدنظر بانك مركزي باشد.