جدیدترین گزارش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی از افزایش 74 درصدی واردات خودرو در سال گذشته خبر میدهد. گفتنی است توجه خریداران و فعالان اقتصادی طی روزهای اخیر از بازار خودرو دور شده است اما تقاضا برای خرید خودروهای لوکس و وارداتی همچنان به قوت خود باقی است.
جهان صنعت- جدیدترین گزارش مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی از افزایش 74 درصدی واردات خودرو در سال گذشته خبر میدهد. گفتنی است توجه خریداران و فعالان اقتصادی طی روزهای اخیر از بازار خودرو دور شده است اما تقاضا برای خرید خودروهای لوکس و وارداتی همچنان به قوت خود باقی است. اظهارات اخیر اکبر ترکان مبنی بر مزیت نبودن صنعت خودرو ایران و مقایسه طعنه آمیز وی بین صنعت کشور و آبگوشت بزباش انتقادات فراوانی را برانگیخت و فضای اقتصادی کشور را تحت تاثیر قرار داد. از طرفی دیگر فعالان اقتصادی همچنان به دنبال نتیجه مذاکرات ایران و 1+5 هستند زیرا بدون شک مطلوب بودن نتایج مذاکرات تاثیر شایانی بر قیمت ارز و در نتیجه وارادت خودرو خواهد داشت.
بنا به گزارش روابط عمومی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، دفتر مطالعات اقتصادی این مرکز با اعلام این مطلب که هدف اصلی این گزارش تجزیه و تحلیل و شناسایی آسیبها و چالشهای موجود در واردات خودروهای سواری است، افزود: نتایج به دست آمده نشان میدهند سهم ارزش دلاری واردات خودرو در پایان سال 1392 حدود 6 درصد از ارزش واردات دلاری کل کشور بوده هر چند که سهم وزنی واردات خودرو از وزن کل واردات کشور طی سالهای 1389 تا پایان سال 1392 همچنان زیر یک درصد از واردات کل کشور است. به علاوه در سال 1392 واردات خودرو سواری به بیش از 78 هزار دستگاه رسیده که نسبت به سال 1391 بیش از 74 درصد رشد داشته است. از منظر درصد تغییرات ارزش دلاری نسبت به سال قبل نیز این رقم قابل توجه است به طوری که در سال 1392 ارزش دلاری واردات خودرو نسبت به سال 1391 بیش از 174 درصد رشد داشته و این بدان معناست که درآمد دولت که از ناحیه حقوق ورودی اخذ میشود در واردات خودرو افزایش قابل توجهی یافته است.
با توجه به ضعفها و چالشهایی که بازار تولید خودروهای داخلی دارند و ضعف آنها در تامین نیاز مصرفکنندگان و مشکلات کیفیت تولید، واردات خودرو سود و منافع بالایی برای عدهای از واردکنندگان خودرو داشته است . تخصیص ارز مبادلهای برای واردات خودرو و عدم کنترل قیمت فروش خودروهای وارداتی توسط سازمانهای ذیربط و سوءاستفاده واردکنندگان از این خلاء و فروش آنها با ارز آزاد منجر به ایجاد رانت برای آنها شده است.
شرکتها و واردکنندگانی طی سالهای 1392-1390 هر ساله بیش از 1000 دستگاه خودرو وارد کردهاند. از طرفی در سال 1392 بیش از 57 درصد واردات خودرو توسط 17 شرکت، در سال 1391 بیش از 25 درصد واردات خودرو توسط شش شرکت و در سال 1390 حدود 69 درصد واردات خودرو توسط هفت شرکت صورت گرفته است.
شایان توجه است که با وجود احصای موارد فوق واردات خودرو در سنوات اخیر روند باثباتی نداشته و به فراخور زمان به صورتهای مختلف از جمله واردات با شناسنامه، واردات با کارت بازرگانی، واردات در مقابل صادرات از طریق اشخاص مربوط به نمایندگی رسمی، واردات توسط اشخاص مورد تایید با استناد به پیش فاکتور خاص، واردات از طریق جانبازان، سهمیه مربوط به ساکنان برخی جزایر جنوبی و... متغیر بوده و همین امر به بیثباتی شرایط بازار و ایجاد انحصار در مواقع خاص منجر شده است.
به عبارت دیگر قوانین و مقررات مربوط به واردات خودرو از ثبات نسبی برخوردار نبوده و همین تغییر ضوابط و سیاستها میتواند زمینهساز بیثباتی در بازار، ایجاد رانت برای عدهای از واردکنندگان و تغییرات غیرمنطقی قیمتها شود.
بر اساس این گزارش : 1- در سال 1392 حدود 76 هزار دستگاه خودرو سواری با ارزش تقریبی 6/1 میلیارد دلار به کشور وارد شده و این رقم در سالهای 1389 تا 1391 سالانه حدود 40 هزار دستگاه با ارزش تقریبی سالانه حدود یک میلیارد دلار و در مجموع طی چهار سال 1392-1382 ارزش واردات خودرو تقریبا 4/4 میلیارد دلار بوده است. هر چند واردات خودرو سواری در سال 1390 نسبت به سال 1389 حدود 8 درصد (8-%) کاهش داشته است ولی به دلیل حاشیه سود مناسب این بازار آمار سالهای 1391 و 1392 واردات خودرو بیش از 13 و 74 درصد نسبت به دوره مشابه سال قبل افزایش داشته است.
2- درصد تغییرات ارزش دلاری نسبت به سال قبل در سال 1392 رقم قابل توجهی است به طوری که در سال 1392 ارزش دلاری واردات خودرو نسبت به سال 1391 بیش از 174 درصد رشد داشته است و این به آن معناست که درآمد دولت در ذیل فصل 87 با عنوان وسایل نقلیه زمینی غیر از نواقل روی خط راه آهن یا تراموا و اجزا و قطعات و متفرعات آنها از قسمت 17 با عنوان وسایل نقلیه زمینی، هوایی، آبی و تجهیزات ترابری مربوط به آنها قرار دارد، افزایش قابل توجهی یافته است.
3- هر چند رویه حاکم بر واردات خودرو مستند به آییننامه ضوابط فنی واردات خودرو (مصوب 1/4/1382) با اصلاحات و الحاقات بعدی، قانون حمایت از مصرفکننده خودرو (مصوب 23/3/1386) و آییننامه اجرایی آن (مصوب 1/8/1388 ) و اصلاح آیین نامه ضوابط فنی واردات خودرو (مصوب 16/11/1390 ) است با این حال مقررات مربوط به واردات خودرو و برخی تصمیمات از جمله عدم اجازه ثبت سفارش خودروهای بالای 2500 سی سی در سنوات اخیر زمینهساز بروز بیثباتی در بازار بوده و سبب ایجاد رانت برای عدهای از واردکنندگان و تغییرات غیرمنطقی قیمتها شده است.
4- در سال 1392 بیش از 21 درصد واردات خودرو توسط 11 شرکت، در سال 1391 بیش از 22 درصد واردات خودرو توسط 9 شرکت و در سال 1390 حدود 40 درصد واردات خودرو توسط هفت شرکت صورت گرفته است.
5- بررسی آمار واردات خودرو در سنوات اخیر نشان میدهد بیشترین تعداد و ارزش واردات خودرو از کشور امارات متحده عربی بوده است و بعد از آن کشورهای چین، کرهجنوبی، کویت و عمان قرار دارند.
6- میتوان نتیجه گرفت بیشترین واردات خودرو به خودروهای با حجم سیلندر (قدرت موتور) 1500 تا 3000 سیسی مربوط است. با توجه به اینکه نرخ حقوق ورودی اسمی (بجز مالیات بر ارزش افزوده) برای خودروهای با قدرت موتور 1500 تا 3000 سیسی با خودروهای با قدرت موتور 1000 تا 1500 سیسی یکسان و معادل 40 درصد بوده، واردات خودروهای با قدرت موتور 1500 تا 3000 سیسی برای فروشنده سود بیشتری داشته است.