بیستویکمین نشست کمیسیون کشاورزی و صنایع غذایی اتاق تهران به مشکلات صنعت مرغ و تخممرغ اختصاص یافت. مشکلی که این روزها هم تولیدکنندگان را زیر فشار گذاشته و هم مصرفکننده را آزاد داده است
بیستویکمین نشست کمیسیون کشاورزی و صنایع غذایی اتاق تهران به مشکلات صنعت مرغ و تخممرغ اختصاص یافت. مشکلی که این روزها هم تولیدکنندگان را زیر فشار گذاشته و هم مصرفکننده را آزاد داده است. نوسانات قیمت مرغ و تخمممرغ باعث شده سیاستگذاران نیز همواره به دلیل ترس از افزایش قیمت مانع از صادرات این کالاها به خارج شوند که خود باعث سرکوب تولید، رقابتپذیر نشدن آن و زیان و ضرر تولیدکنندگان شده است. در نشست کمیسیون کشاورزی اتاق تهران، فعالان این صنعت با اشاره به مشکلات موجود علاوه بر این که خواستار آزادی صادرات و رفع موانع آن بودند تاکید داشتند که اجازه صادرات باعث افزایش تولید و بهبود کیفیت خواهد شد و از این نظر منافع فراوانی برای اقتصاد کشور خواهد داشت. همچنین این تولیدکنندگان با توصیف بازار این دو کالا به عنوان بازار رقابت کامل، خواستار این شدند که تعزیرات و سایر نهادهای حاکمیتی که در امر قیمتگذاری دخیل هستند از قیمتگذاری و سرکوب قیمت این دو کالا بپرهیزند.
به گزارش سایت خبری اتاق بازرگانی و صنایع و معادن تهران، در ابتدای این نشست نیز شاهرخ ظهیری با تاکید بر لزوم باثبات کردن این صنعت، به گستردگی و میزان اشتغال ایجاد شده در این صنعت اشاره و اعلام کرد رفع موانع صادرات میتواند به این واحدها کمک کند تا علاوه بر حفظ اشتغال خود و تولید با حداکثر ظرفیت، کیفیت تولیدات خود را هم برای رقابتپذیر شدن در بازار جهانی افزایش دهند. رئیس کمیسیون کشاورزی و صنایع غذایی اتاق تهران در ابتدا و پیش از وارد شدن به دستورجلسه از حاضران خواست تا مطالب مهم مربوط به حوزه کشاورزی و صنایع غذایی را بیان کنند.
برخی کارشناسان خیانت کردند
رضا ارجمندی اولین عضو حاضر در نشست بود که میکروفن خود را روشن کرد. او اشاره داشت که کارشناسان آب یک الی دو دهه است که در مورد وضعیت آب هشدار میدهند اما این مسئولان هستند که همواره این مساله با اهمیت را پشت گوش میاندازند. ارجمندی البته انتقادی هم به برخی کارشناسان وارد دانست و با خیانتکار خواندن آنها گفت این افراد هر آنچه را مدیران و روسایشان میگفتند تایید میکردند و مخالفتی با طرحهایی که بحران آب را ایجاد و تشدید میکرد نداشتند. این کارشناس کمیسیون کشاورزی گفت: «وزارت نیرو در چند سال اخیر کمتر به مساله کمبود آب به بحث پرداخته و تنها در سال جاری که وضع بحرانی شده صحبت از آن بسیار زیاد شده است. البته تغییرات اقلیمی هم در کمبود و مصرف بیشتر آب نقش اساسی دارد مثلا با یک درجه گرمتر شدن هوا، نیاز ذرت به آب 30 درصد افزایش مییابد.» رضا ارجمندی اگرچه هدروی آب در بخش کشاورزی را زیاد دانست اما اعتقاد داشت که آب مصرف شده در کشاورزی تفاوت زیادی با آب شرب دارد. او به برخی سخنان نسنجیده از سوی بعضی افراد اشاره داشت و گفت: «در همین کمیسیون شاهد بودیم که افرادی اعلام کردند ایران می تواند یک میلیارد و 200 میلیون نفر را غذا بدهد. ما بیش از 130 میلیارد مترمکعب آب نمیتوانیم به دست بیاوریم اما در همان نشست این رقم را 280 میلیارد مترمکعب اعلام کردند بدون این که بتوانند برایش مستندات ارائه کنند. من این اشتباهات را در نشستی که در ریاستجمهوری به ریاست دکتر نیلی برگزار شد گوشزد کردم.» رضا ارجمندی با بیان این که مبنای تولید در کشاورزی، آب است تاکید کرد که باید در مورد نحوه مصرف آب در کشاورزی تجدیدنظر شود. او با اشاره به طرحهای صنعتی زیادی که بدون مطالعات آمایش سرزمین در اصفهان ایجاد شد گفت: «اکنون اصفهان در معرض خطرات جدی است. زاینده رود آب ندارد و تالاب گاوخونی به آن وسعت خشک شده است. خشک شدن تالابی که 65 هزار هکتار وسعت داشته است باعث مشکلات فراوانی از جمله ریزگردها خواهد شد.»
در ادامه این سخنان شاهرخ ظهیری به این نکته اشاره کرد که کارشناسان معتقدند میتوان مشکل کمآبی را با مدیریت درست تاحدودی جبران کرد. رضا ارجمندی نیز با تایید این دیدگاه اظهار کرد که باید در دو حوزه «تامین و انتقال» و «مصرف» مدیریت آب داشته باشیم. او گفت: «سازمان آب معتقد است که مدیریت تامین و انتقال را خوب انجام میدهد و مدیریت مصرف هم که برعهده آن سازمان نیست.» ارجمندی در انتهای این سخنان با اشاره از سوءمدیریتها در طی سالیان گذشته به سد جیرفت اشاره کرد که ساخت آن پنج سال به طول انجامید و بعد از 15 سال که از ساخته شدنش میگذرد هنوز یک کانال درجه یک هم در آن احداث نشده است. به گفته ارجمندی بدون کانال سد به استخری تبدیل میشود که آب دارد اما راهی برای انتقال آن نیست.
بررسی مشکلات موجود در صنعت مرغ و تخممرغ
پس از بحث بحران آب در ابتدای این نشست، شاهرخ ظهیری با عنوان کردن صنعت مرغداری و تواناییهای این صنعت بزرگ و گسترده به سراغ موضوعی رفت که در دستور جلسه نشست کمیسیون قرار داشت. رئیس کمیسیون کشاورزی و صنایع غذایی اتاق تهران گفت: «این صنعت، در فصولی از سال علاوه بر تامین نیاز داخل، صادرات هم دارد. اکنون هم کمیسیون کشاورزی و صنایع غذایی اتاق تهران میخواهد مشکلاتی که به گفته فعالان این صنعت فراوان است را شناسایی و به مسئولان دولتی اعلام کند.» ظهیری رسیدگی به مشکلات این صنعت را در راستای سیاستهای اقتصاد مقاومتی خواند و به همین دلیل اعلام کرد که رسیدگی به این مشکلات باید در اولویت کاری مسئولان قرار گیرد. شاهرخ ظهیری از حسن مهربانی رئیس انجمن تولیدکنندگان جوجه یکروزه خواست تا در مورد مسایل و مشکلات موجود در کل صنعت مرغداری صحبت کند.
بیدانشی مدیران مشکل مهم این حوزه است
رئیس انجمن تولیدکنندگان جوجه یکروزه در آغاز صحبتهایش از مدیرانی انتقاد کرد که انتصاب آنها بیش از آنکه به دلیل تخصص و دانش باشد ناشی از دلایل سیاسی است و علیت ایجاد بخش عمده از اختلالات این قبیل صنایع را به بیدانشی مدیران مرتبط دانست. حسن مهربانی یگانه تولید کنونی صنعت مرغداری در کشور را به ترتیب دو میلیون تن مرغ و 900 هزار تن تخممرغ اعلام کرد. او با اشاره به توانمندیهای این صنعت و پیچیدن شهرت آن در دنیا گفت: «در آمریکا هم در نشستی وقتی در مورد صنعت طیور صحبت میکردند از ایران یاد کردند. صنعت ما توانمند شده و اکنون قریب به 20 هزار نفر در بخش مرغ گوشتی فعالیت میکنند حدود 1500 واحد در حال تولید تخم مرغ هستند.»
مهربانی با بیان این که تا چند سال قبل کشور دچار کمبود تولید مرغ بود، اعلام کرد که اکنون بیش از حد مصرف داخل گوشت مرغ و تخممرغ تولید میشود اما تولیدکنندگان هیچ امیدی هم برای صادرات ندارند. او افزود: «با محاسبات من سال گذشته 23 هزار تن صادرات داشتیم. این در حالی است که کشورهای اطراف ما حدود 5/2 تا 3 میلیون تن واردات مرغ دارند اما سهم ما کمتر از یک درصد این نیاز است.» او تاکید کرد که صنعت مرغداری در کشور ما از نظر کمی به خوبی رشد کرده و اکنون برای بالا بردن کیفیت باید وارد عرصه رقابت بینالمللی شود.
تولید مرغ روندی افزایشی دارد
مهربانی با اعلام این که در چهار ماهه اول امسال حدود چهار میلیون و 100 هزار قطعه جوجه مادر ریخته شده است گفت: «ما هرتعداد جوجه مادر بدهیم کشور ظرفیت تولید دارد. حتی اگر 16 میلیون جوجه مادر هم بدهیم توانایی تولید آن هست اما بازار را خراب میکند. در حال حاضر قیمت مرغ گوشتی پایین آمده و نتیجه اش این شده است که مرغداران گلههای مولد را میکشند که جایگزین کردن مجدد آن زمانبر و هزینهزاست.» او اعلام کرد که برای پاسخگویی به مصرف سرانه، تولید باید هر سال پنج درصد افزایش یابد، در حالی سال گذشته میزان تولید 12 تا 13 درصد افزایش یافته است که این افزایش بدون بازار باعث شده گلههای مولد که با هزینه بالا در مزارع مادر هستند به کشتارگاه فرستاده شوند. مهربانی پیشبینی کرد که تولید جوجه گوشتی روندی صعودی را ادامه دهد و از میزان حدود 100 میلیون جوجه در حال حاضر به 110 میلیون قطعه جوجه در بهمن ماه برسد که با توجه به کاهش مدوام قیمت به دلیل افزایش عرضه، تولیدکنندگان دچار زیان خواهند شد. او گفت: «اینجاست که باید اجازه صادرات داده شود که یا جوجه یا تخممرغ نطفهدار از کشور صادر شود. صادرات باعث بروز مشکل در تامین نهادهها نخواهد شد.»
او در ادامه نشست اعلام کرد که برابر بررسیهای فنی صورت گرفته در اسفندماه سالجاری حدود 165 هزار تن جوجه تولید میشود که قطعاً این میزان مرغ جذب بازار نخواهد شد و در هر ماه حدود 10 الی 15 هزار تن سرریز خواهد شد. او تاکید کرد که با این شرایط که تولید مرغ در هر کیلو 1500 تومان و هر قطعه جوجه گوشتی یکروزه 500 تومان برای تولیدکننده زیان خواهد داشت.
رئیس انجمن تولیدکنندگان جوجه یکروزه در انتهای سخنان خود با اشاره به تعداد زیاد واحدهای تولید مرغ و افزایش بیرویه واحدهای مرغداری که بعضاً با فشار مقامات سیاسی شهرستانها و استانها صورت میگیرد تاکید کرد که این صنعت باید از خردهمالکی عبور کند. حسن مهربانی با بیان این که این صنعت کشش این میزان رقابت در داخل را ندارد و به تولید ضربه میزند گفت: «در کشورهای بزرگ، تولیدکنندگان زنجیرهای بار اصلی تولید را به دوش میکشند؛ مثلا در آفریقای جنوبی سه شرکت حدود 65 درصد کل تولید مرغ و تخممرغ را در دست دارند. او همچنین با انتقاد از عدم همکاری مسئولان دولتی برای بازاریابی و عقد قراردادهای همکاری با کشورهای منطقه اعلام کرد که در حال حاضر پای مرغ از ایران به ویتنام و از آنجا به صورت قاچاق چین میرود در هر تن 1000 دلار زیان به تولیدکننده ایرانی وارد میکند. او گفت: «سازمان دامپزشکی ما باید به چین برود و نگرانیهای دامپزشکی این کشور در مورد کیفیت پای مرغ ایرانی را برطرف کند تا تولیدکنندگان بتوانند به طور رسمی به این کشور پای مرغ صادر کنند. چنین رویه ای باید با عراق و ارمنستان هم در پیش گرفته شود.»
روزانه پنج میلیارد تومان زیان میدهیم
هدایت اصغری با پیوند دادن مساله آب و تولید مرغ و تخممرغ به مزیتهای تولید گوشت مرغ نسبت به گوشت گاو از نظر مصرف آب اشاره کرد و از تنظیم و تدوین تفاهمنامهای درهمین زمینه با وزارت جهادکشاورزی خبر داد. مدیرعامل اتحادیه تولیدکنندگان مرغ تخمگذار با تاکید بر این که در تولید محصولات کشاورزی باید به سمتی رفت که نیاز کمتری به آب باشد گفت: «به ازای تولید هر یک لیتر شیر گاو 1500 لیتر آب، در زنجیره کامل از تولید علوفه تا تبدیل به شیر، مصرف میشود در حالی که در مورد مرغ و تخممرغ این عدد بسیار اندک است.» اصغری با بیان این که ماهانه بین 80 تا 85 هزار تن تخممرغ تولید میشود اعلام کرد که مصرف این کالا در ماههای مختلف بسیار متفاوت و به طور میانگین 60 تا 65 هزار تن در ماه است. او گفت: «مثلاً در ماه رمضان و ماه محرم کمترین میزان مصرف تخممرغ را داریم.»
هدایت اصغری با این همه مشکل اصلی را در زیان بزرگ تولیدکنندگان دید و گفت: «در سال 93 برای اولین بار با پنج ماه رکود متوالی مواجه بودیم و در حال حاضر به طور میانگین روزانه پنج میلیارد تومان در کل این صنعت زیان داریم». او افزایش تولید و کاهش قیمت در داخل را فرصت بسیار خوبی برای مدیریت صادرات عنوان کرد. اصغری همچنین با معیوب خواندن شبکه توزیع در کشور اعلام کرد در حالی که تولیدکننده تخممرغ در حال زیان و ضرر است، مصرفکننده هم تخممرغ را گران میخرد. او توضیح داد: «در حالی که هماکنون تولیدکننده تخممرغ را بین 4 تا 5 هزار تومان در هر کیلو میفروشد، مصرفکننده آن را در هر کیلو بین 8 تا 9 هزار تومان میخرد.»
او با اعلام این که این انجمن از دولت 24 میلیارد تومان طلب دارد گفت: «دولت نه پیشپرداختی به ما داد و نه ارادهای برای تسویه در دولت دیده شد. حتی زمانی که از آقای نعمتزاده خواستیم برای پرداخت این پول دستور بدهد، ایشان گفتند تشکلی که تحمل 24 میلیارد تومان طلب را ندارد بهتر است تعطیل شود.» اصغری در ادامه تاکید کرد که این تشکل هیچ درخواست حمایتی از دولت ندارد و خودش تصمیم گرفته صندوقی برای جبران ضرر و زیان و کمک به صادرات تشکیل دهد و ماهانه حداقل 10 هزار تن تخممرغ صادر کند.
تولیدات باید در بورس عرضه شود
محمدحسین برخوردار نیز در سخنانی کوتاه در این نشست ساختار این صنعت را دچار مشکل خواند و تاکید کرد که در این صنعت دلالبازی وجود دارد. این عضو کمیسیون کشاورزی و صنایع غذایی اتاق تهران گفت: «وزارت تعاون باید نقش خود را ایفا کند و با تشکیل تعاونیهای کوچک دلالبازی را محدود کند.» او همچنین با انرژیبر خواندن این صنعت پیشنهاد کرد که بهتر است هم قیمت انرژی واقعی شود و هم این که تولیدات و نهادهها در بورس عرضه شود.
نوسان قیمت مسئولان را از صادرات میترساند
مدیرکل دام و طیور وزارت جهاد کشاورزی بحث اصلاح ساختار این صنعت را به عنوان راهکار و مساله اصلی عنوان کرد. رضا ترکاشوند نوسانهای قیمتی را بهانه جلوگیری از صادرات مرغ و تخممرغ عنوان کرد و گفت: «ما راهکارهایی برای حل این مسایل داریم که آن را ارائه هم دادهایم اما متاسفانه وقتی بحث اجرا پیش میآید اتفاقاتی روی میدهد که مشکلات عمدهای پیش روی صادرات قرار میگیرد. مثلا با اندک افزایشی در قیمت، با صادرات تخممرغ مخالفت میشود.» ترکاشوند تاکید کرد که امور مربوط به این صنعت را به تشکلهای مربوط به آن واگذار کرده و در برابر شرط گذاشتهاند که سامانه رصد شکل بگیرد. او همچنین تاکید کرد که این صنعت نیازمند یک ساختار یکپارچه تولیدی است. او گفت: «متاسفانه هنوز فشارهای سیاسی برای راهاندازی مرغداری وجود دارد و برخی مقامات در شهرستانها و استانها تنها راهی که برای ایجاد اشتغال در ذهن دارند ایجاد مرغداری است در حالی که دیگر این روش نباید تداوم یابد.»
مرغ و تخممرغ باید از روی میز تعزیرات برداشته شود
دبیر انجمن تولیدکنندگان جوجه یک روزه نیز در مورد نوسان قیمت مرغ و تخممرغ در بازار تاکید کرد که تولیدکننده در افزایش یا کاهش قیمت این کالا هیچ نقشی ندارد و تنهاراهحل این است که این کالاها از سر میز مدیران سیاسی برداشته شود. حسن مهربانی افزود: «وقتی قیمت کمی بالا میرود بازرسی وارد میشود و سرکوب قیمت و تهدید تولیدکننده انجام میشود. در حالی که تولیدکننده هیچ نقشی در قیمت ندارد. تولیدکننده نهادهها را به هر قیمتی که بدهند محبور است بخرد و کالا را هم به هر قیمتی که در بازار خریداری کنند مجبور است بفروشد. چون تولیدش را نمیتواند بیشتر از 24 ساعت نگه دارد» مهربانی عنوان کرد که بازار صنعت طیور بازار رقابت کامل است و شبیه به بازار سهام است. او در پایان تاکید کرد که این کالاها باید از روی میز تعزیرات برداشته شود.
اصلاح ساختار انحصار را میشکند
رضا ترکاشوند نیز در بخش دیگری از سخنان خود تاکید کرد که به رغم وجود مشکلات داخلی برای صادرات، مساله رقابت نیز مطرح است و باید تولی صادراتی شود تا توانایی رقابت داشته باشد. او افزود: «برخی تولیدکنندگان از انحصار در این صنعت گلایهمند هستند و ما هم معتقدیم انحصار خطر جدی است اما با اصلاح ساختار بدون هیچ گونه برخورد پلیسی میتوان این انحصار را شکست.»
در پایان این نشست شاهرخ ظهیری اعلام کرد که با توجه به مشکلات متعدد این صنعت از تولید گرفته تا صادرات و نوسانات قیمت و زیان دوجانبه تولیدکننده و مصرفکننده، لازم است یک نشست دیگر برای این موضوع اختصاص یابد. رئیس کمیسیون کشاورزی و صنایع غذایی اتاق تهران گفت: «در نشستی که در آینده نزدیک برگزار میکنیم به ویژه به مساله کیفیت تولیدات هم میپردازیم تا مشخص شود تا چه اندازه باید کیفیت بهبود یابد که بتوان صادرات را افزایش داد و روند آن را مستمر کرد.» ظهیری از فعالان این صنعت که در نشست حضور داشتند دعوت کرد تا در نشست آینده کمیسیون هم حضور یابند تا بتوان به مساله بهتر و بیشتر رسیدگی کرد.